Trefpunt Plato - Klaus Held

Trefpunt Plato - Klaus Held 

Een filosofische reisgids door de antieke wereld

Inhoud: 

Woord vooraf
1. Hoe is wetenschap ontstaan?
2. Efeze
3. Parmenides en het ontstaan van de metafysica
4. Neo-platonisme

Trefpunt Plato is een filosofische reis door de gedachtenwereld van de grondleggers van de Europese cultuur, de Grieken en de Romeinen. 
Klaus Held doet drieëntwintig belangrijke, centra van wetenschap en filosofie aan: van Milete tot Istanboel.
Uitgangspunt zijn de denkbeelden van Plato, wiens ideeën het centrale punt vormen waarmee alle filosofische ontwikkelingen in de oudheid in verband kunnen worden gebracht.

Deze reisgids kondigt zich aan als een inleiding in de gedachtenwereld van de Grieken en Romeinen. 
Dit boek omvat twee reizen door het antieke denken, van het eerste begin bij de Grieken in de zesde eeuw voor Christus, tot aan het laat-antieke slotakkoord in de zesde eeuw van onze jaartelling.

De eerste reis behandelt de vroege en de klassieke periode van de filosofie, de wetenschap en het geestelijk leven, van de zesde tot de vierde eeuw voor Christus, van Thales tot Aristoteles, van Turkije tot Sicilië en vervolgens op het Griekse vasteland.

De tweede rondreis bestrijkt een veel groter deel van het Middellandse Zeegebied en omspant een periode van acht eeuwen. 
Sinds het tijdperk van het Hellenisme bereikt de Griekse beschaving steeds meer gebieden. 
Er is daar een gang van Oost naar West en terug.

De titel van het boek duidt het fundament van de gehele conceptie aan. 
Alle denksystemen worden getoetst aan de gedachtenwereld van Plato. 

Het boek wil op populaire manier in de denkwereld van de Oudheid inleiden, maar het vervalt niet in de populaire presentatie. 
Daarom is dit een werk, dat ons eisen stelt, maar goede informatie verschaft. 

Er is een register van plaats-en eigennamen toegevoegd, een zakenregister en een literatuurlijst, plus een tweetal landkaartjes. 

De illustraties zijn uitstekend verzorgd.

Een werk als dit laat zich lezen als een inleiding tot de filosofie van de Oudheid. 
Maar de betoogtrant van de auteur geeft dikwijls stof tot beoordeling van het moderne geestesleven. 
Eigenlijk reikt dit boek ideeën aan voor een algehele cultuurfilosofie. 

1992 - 272 pag - Ambo Baarn - ( 502 gram )

In goede staat.

Wie tegenwoordig een bezoek brengt aan de plaatsen waar Grieken en Romeinen aan de Middellandse Zee hebben gewoond, hoeft niet verlegen te zitten om hulp tot beter begrip. Tal van reisgidsen en handboeken bieden een veelheid aan historische informatie, aan kunsthistorische en archeologische verklaringen. Daarbij vindt men ook verwijzingen naar de gedachtenwereld van de Oudheid: filosofie en wetenschap, godsdienst en theologie, politiek denken en onderwijs. Daardoor begint men te vermoeden dat er een geestelijke achtergrond is en dat men die moet kennen om de gebeurtenissen en ontwikkelingen in de oude beschaving, de bouw van de steden en de heiligdommen, het uiterlijk van de gebouwen en kunstwerken werkelijk te begrijpen.
Déze reisgids wil de lezer in die gedachtenwereld binnenleiden. Daar is de richting van onze complete cultuur bepaald. Veel mensen hebben daarvan wel enig bewustzijn, maar het ontbreekt hun aan een meer concreet beeld van de bijbehorende gedachtengangen en van de begrippen die daarbij zijn ontdekt. Onze moderne wereld is zo anders geworden, dat we onherroepelijk zijn afgesneden van de antieke beschaving. En toch waren het mensen als wij die de fundamentele gedachten van die beschaving hebben ontwikkeld. Daarom kan men ook nu nog een levende relatie aangaan met die gedachten en de betekenis daarvan voor ons tegenwoordig denken en handelen te begrijpen. Daarover gaat dit boek.
De inhoud vormt een reis door het antieke denken, van het eerste begin bij de Grieken in de zesde eeuw v.C. tot aan het laat-antieke slotakkoord in de zesde eeuw van onze jaartelling. De reis is verdeeld in twee rondreizen door het oude gedachtenlandschap, reizen die men, zo men wil, ook in de geografische werkelijkheid zou kunnen ondernemen. Beide rondreizen weerspiegelen de beide hoofdgedeelten van de historische ontwikkeling.

De eerste reis behandelt de vroege en klassieke periode van filosofie, wetenschap en geestelijk leven, van de zesde tot de vierde eeuw v.C. van Thales tot aristoteles. Ze strekt zich uit tot bezienswaardigheden die men in deze periode kan plaatsen: filosofie en wetenschap zijn ontstaan in het Oosten van het Griekse vestigingsgebied, aan de westkust van het tegenwoordige Turkije, sloegen vervolgens over op de westelijke kolonistensteden van de Grieken in Zuid Italië en Sicilië en zijn pas aan het eind van deze periode op het Griekse vasteland thuis geraakt, uitgaande van athene.
De opeenvolging van de hoofdstukken in het eerste deel volgt deze ontwikkelingsgang aan de hand van enkele eminente voorbeelden.

De tweede rondreis bestrijkt een veel groter deel van het Middellandse Zeegebied en omspant een periode van acht eeuwen. Sinds het tijdperk van het hellenisme, dat men laat beginnen met de dood van alexander de Grote in 323 v.C., bereikt de oorspronkelijke Griekse beschaving steeds meer gebieden. Opnieuw kan men het spoor volgen van een uitbreiding van oost naar west en weer terug. Die leidt van de diadochenstaten van alexanders rijk (diadochen waren de generaals van het leger van alexander de Grote, die na zijn dood uiteindelijk zijn gigantische rijk overnamen en in een aantal zogenaamde 'Diadochenrijken' verdeelden.) en de latere Romeinse provincies in Klein Azië via Alexandrië in Egypte en Rome tot aan Noord-Afrika en vandaar via Noord-Italië terug naar het Nabije Oosten, dat hier wordt vertegenwoordigd door Constantinopel, het tegenwoordige Istanboel.

Het handhaven van de historische volgorde maakt het mogelijk deze reisgids desgewenst te lezen als een soort geschiedenis van de antieke filosofie en cultuur - in een vorm die de gebruikelijke dorheid en de vermoeiende opeenhoping van namen en theorieën wil vermijden.
Elk hoofdstuk staat geheel op zichzelf, voor een goed begrip wordt de voorafgaande tekst niet als bekend verondersteld. Voor geïnteresseerden zijn er verwijzingen naar andere hoofdstukken, maar deze hoeft men niet te volgen.
De zelfstandigheid van de hoofdstukken hebben we slechts kunnen bewaren door herhaling van belangrijke denkbeelden en fundamentele informatie. Een dergelijke herhaling kan in de filosofie echter heel goed en zinvol zijn.